Skąd się bierze zespół cieśni nadgarstka? Przyczyny i czynniki ryzyka

Jak dochodzi do ucisku nerwu w kanale nadgarstka?

Kanał nadgarstka to sztywny, ciasny korytarz - jego dno i ściany tworzą kości nadgarstka, a strop mocny troczek zginaczy. Przestrzeni w środku jest niewiele, a troczek prawie się nie rozciąga. Dlatego każdy proces, który zwiększa objętość zawartości kanału (np. obrzęk pochewek ścięgien) lub zmniejsza jego przekrój, podnosi ciśnienie wewnątrz korytarza.

Nerw pośrodkowy jest najbardziej wrażliwą ze struktur przebiegających tędy. Utrzymujący się nacisk najpierw upośledza jego ukrwienie i przewodzenie sygnałów - stąd przemijające drętwienie i mrowienie. Gdy ucisk trwa długo, może dojść do trwalszego uszkodzenia włókien nerwowych, co objawia się utrwalonym zaburzeniem czucia i osłabieniem mięśni kciuka.

Najczęstsze czynniki ryzyka

U wielu osób nie da się wskazać jednej przyczyny - zwykle nakłada się kilka czynników. Najlepiej udokumentowane to:

• Płeć i wiek - częściej chorują kobiety oraz osoby w średnim i starszym wieku.
• Nadwaga i otyłość - nadmierna masa ciała zwiększa ryzyko w sposób zależny od jego wielkości; w dużej metaanalizie każdy dodatkowy punkt wskaźnika BMI wiązał się z około 7-procentowym wzrostem ryzyka.
• Cukrzyca - zwiększa ryzyko zespołu cieśni mniej więcej 1,5–2-krotnie.
• Zaburzenia hormonalne - m.in. niedoczynność tarczycy oraz zmiany w ciąży.
• Ciąża - objawy pojawiają się często, zwłaszcza w trzecim trymestrze, i u wielu kobiet ustępują lub słabną po porodzie (więcej).
• Reumatoidalne zapalenie stawów i inne choroby przebiegające z zapaleniem pochewek ścięgnistych.
• Czynniki związane z pracą - silnie obciążające, powtarzalne ruchy ręki, praca z drganiami (narzędzia wibracyjne) oraz w wymuszonej pozycji nadgarstka.
• Predyspozycje anatomiczne i wcześniejsze urazy nadgarstka.

Obecność czynnika ryzyka nie oznacza, że objawy na pewno wystąpią - a ich brak nie wyklucza choroby. To lekarz ocenia całość obrazu podczas wizyty.

Czy praca przy komputerze wywołuje cieśń nadgarstka?

To jedno z najczęstszych pytań - i uczciwa odpowiedź brzmi: nie ma mocnych dowodów, że samo pisanie na klawiaturze czy używanie myszy wywołuje zespół cieśni nadgarstka. Przeglądy badań nad pracą biurową nie potwierdziły wyraźnego związku, a pomiary ciśnienia w kanale podczas typowej pracy przy komputerze zwykle nie osiągają poziomów uznawanych za szkodliwe.

Co nie znaczy, że komputer jest bez znaczenia: długa praca w niewygodnej pozycji nadgarstka może nasilać już istniejące dolegliwości i obniżać komfort. Zdecydowanie silniej z ryzykiem wiąże się natomiast praca fizyczna z dużą siłą, powtarzalnością i drganiami. Więcej o ustawieniu stanowiska znajdziesz w materiale o pracy przy komputerze.

Czy cieśń nadgarstka mija sama?

Bywa różnie. U części osób - szczególnie gdy objawy są łagodne i mają uchwytną, przemijającą przyczynę (np. ciążę) - dolegliwości słabną lub ustępują samoistnie. U innych, gdy ucisk nerwu się utrzymuje, objawy z czasem narastają.

Dlatego warto obserwować dolegliwości i nie odkładać oceny lekarskiej, jeśli się nasilają lub utrzymują. Wczesne postępowanie zachowawcze (modyfikacja obciążeń, orteza, ćwiczenia) u wielu osób przynosi poprawę, a przy nasilonych objawach skuteczną opcją pozostaje zabieg. O wyborze decyduje lekarz podczas wizyty.